Batterijbewaking in je camper: zo kies en installeer je een accubewaker

Veel camperaars rijden jarenlang op gevoel: zolang de lamp nog brandt, zal het wel goed zijn. Tot het moment dat de koelkast 's avonds uitvalt. Een goede accubewaker had je dat al uren eerder aangekondigd. In dit artikel leggen we uit waarom een gewone voltmeter onvoldoende is, hoe een shuntmeter nauwkeurig de laadtoestand bijhoudt en hoe je er een correct in je systeem installeert.

Voltage zegt je minder dan je denkt

Een standaard voltmeter geeft de spanning over je accu weer, en dat klinkt nuttig. Maar de ontladingscurve van de meeste accu's is bijna vlak in het middelste traject. Een volledig geladen 12V AGM-accu staat in rust op circa 12,7V; na een half uur matige belasting zak je al naar 12,3V, terwijl de accu nog 70% vol kan zijn. LiFePO4 is nog extremer: tussen 20% en 90% laadtoestand schommelt de spanning slechts tussen 13,1V en 13,3V. Voltage zegt daarin letterlijk niets. Rij je alleen op een voltmeter, dan is het een kwestie van tijd voordat je in het donker staat.

Hoe een shuntmeter de lading bijhoudt

Een accubewaker met shunt werkt op basis van coulomb-tellen. De shunt is een weerstand met een uiterst lage, nauwkeurig bekende weerstandswaarde: typisch 0,1 milliohm voor een gangbare 500A/50mV-shunt. Door de spanningsval over die weerstand te meten, berekent de bewaker exact hoeveel ampère er doorheen vloeit. Alles wat in de accu gaat en eruit komt, wordt opgeteld en afgetrokken. Zo weet het apparaatje op elk moment hoeveel ampère-uur er nog beschikbaar is, ongeacht de actuele spanning.

Welke accubewaker past bij welk systeem?

Voor een eenvoudig systeem met één AGM-accu en een verbruik onder de 100 Ah is de Renogy-monitor een prima keuze voor weinig geld. Heb je een LiFePO4-accu of een systeem met MPPT-laadregelaar en omvormer, dan is de Victron SmartShunt of BMV-712 de betere optie: die integreert met de VictronConnect-app en communiceert via Bluetooth met andere Victron-apparatuur. Wil je eerst bepalen welke accucapaciteit je eigenlijk nodig hebt, gebruik dan onze gratis calculator als startpunt.

De shunt aansluiten: hier gaat het vaak mis

De installatie is eenvoudiger dan hij lijkt, maar er is één ijzeren regel: alle negatieve verbindingen in je systeem gaan via de shunt, niet rechtstreeks naar de accu. De shunt wordt geplaatst tussen de minpool van de accu en het centrale min-distributiepunt. Aan de ene kant zit uitsluitend de accu-min; aan de andere kant komen alle mindraden van consumenten, MPPT, omvormer en boordlader samen. Vergeet je één verbruiker direct op de accu aan te sluiten, dan mist de bewaker dat verbruik en klopt de weergegeven SOC niet meer.

• Koppel de accu los: eerst de pluspool, dan de minpool.
• Monteer de shunt zo dicht mogelijk bij de accu, bij voorkeur met een afdekkapje over de aansluitingen.
• Verbind de minpool van de accu met de accu-zijde van de shunt (gemarkeerd als B- of Batt-).
• Breng alle overige mindraden aan op de belasting-zijde van de shunt (L- of Load-).
• Sluit de dunne signaalkabels aan op de display of het Bluetooth-module.
• Verbind de accu opnieuw (eerst minpool, dan pluspool) en start de instelprocedure.

Instellen na montage: de parameters die ertoe doen

Na montage vraagt de bewaker om een paar instellingen. De batterijcapaciteit is de basis: vul de nominale Ah in van je accu. De geladen spanning (charged voltage) is het punt waarop de bewaker de SOC op 100% zet, typisch 13,0V voor AGM en 14,2V voor LiFePO4, overeenkomend met het einde van de absorptiefase. De staartstroomdrempel (tail current) is de laadstroom waaronder de accu als vol beschouwd wordt: reken op 2 tot 4% van de capaciteit, dus 2 tot 4 A bij een 100 Ah-accu.

LiFePO4 of AGM: andere chemie, andere instellingen

De Peukert-exponent beschrijft hoe sterk een accu inzakt bij hoog stroomverbruik. Voor AGM ligt die typisch op 1,25: trek je er snel veel stroom uit, dan is de bruikbare capaciteit lager dan de nominale waarde. LiFePO4 heeft een exponent van circa 1,05, bijna 1,0, wat betekent dat je bij hoge stromen nauwelijks capaciteit verliest. Stel de Victron BMV in op 1,05 voor LiFePO4 en op 1,25 voor AGM, anders gooit de bewaker zijn berekeningen in de war. Stel ook de maandelijkse zelfontlading correct in: 3% voor AGM, minder dan 1% voor LiFePO4.

Elke shuntmeter verzamelt op termijn kleine meetfouten. De bewaker corrigeert zichzelf automatisch zodra hij een volledige laadcyclus detecteert, dus laad je accu regelmatig volledig op. Doe je dat weken niet, dan kan de weergegeven SOC gaan afwijken van de werkelijkheid. Bij LiFePO4 is dat sneller een punt van aandacht dan bij AGM, omdat de absorptiefase bij lithium korter en minder uitgesproken is en de staartstroomdrempel soms niet bereikt wordt.